Ιπποκράτειος Πολιτεία - ΠΑΘΕ, η πρόσβαση που θα κρίνει αν ο οικισμός θα γίνει πραγματικό βόρειο προάστιο της Αθήνας

 1. Πολεοδομικό πλαίσιο

Η Ιπποκράτειος Πολιτεία αποτελεί οργανωμένο οικισμό, σχεδιασμένο από το γραφείο Δοξιάδη κατά τη δεκαετία του 1970, με σαφή πολεοδομική λογική και συγκεκριμένη χωρική οργάνωση. Δεν πρόκειται για αποτέλεσμα άναρχης ή ευκαιριακής εκτός σχεδίου δόμησης, αλλά για οικιστική ενότητα που θεμελιώθηκε εξαρχής ως οργανωμένο project κατοικίας στην Αττική.

Στο πλαίσιο αυτό, η σύνδεσή της με το εθνικό οδικό δίκτυο, και ειδικότερα με την ΠΑΘΕ, δεν αποτελεί δευτερεύον τεχνικό ζήτημα, αλλά βασική προϋπόθεση λειτουργίας, ασφάλειας, εξυπηρέτησης και αναπτυξιακής ολοκλήρωσης του ίδιου του οικισμού.

2. Η θεσμική κατοχύρωση της πρόσβασης

Με το ΦΕΚ 585/31.12.2010, Τεύχος Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων και Πολεοδομικών Θεμάτων, δημοσιεύθηκε η απόφαση 6875/07/09 του Νομάρχη Ανατολικής Αττικής, με την οποία χαρακτηρίζεται η Κοινοτική οδός από το σημείο Α, δηλαδή τον παράπλευρο της Εθνικής Οδού Αθηνών - Λαμίας, έως το σημείο Β, δηλαδή το όριο του εγκεκριμένου σχεδίου οικισμού Αγίας Τριάδας Ιπποκρατείου Πολιτείας, ως κύρια και μοναδική της Κοινότητας Αφιδνών.

Η απόφαση εκδόθηκε κατ’ εφαρμογή της υπ’ αριθμ. 104/1986 εγκυκλίου του ΥΠΕΧΩΔΕ, η οποία απαιτεί την αναγνώριση με απόφαση Νομάρχη των οδών ως κοινοτικών - όχι μόνον των κυριοτέρων αλλά και των μοναδικών. Η ίδια η απόφαση ορίζει ρητά ότι η διαδρομή αυτή είναι εκείνη που «απεικονίζεται ακριβώς στο συνημμένο διάγραμμα», το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της. Στα συνοδευτικά διαγράμματα Γ.Υ.Σ. κλίμακας 1:5000 αποτυπώνεται η χαραγμένη σύνδεση από τον παράδρομο της Εθνικής Οδού έως το όριο του εγκεκριμένου σχεδίου της Ιπποκρατείου Πολιτείας, με σαφή ορισμό των σημείων Α και Β.

Με άλλα λόγια, η Διοίκηση δεν αρκέστηκε σε έναν γενικό χαρακτηρισμό. Προσδιόρισε ρητά ποιος είναι ο άξονας, ποια είναι τα άκρα του και ποιος είναι ο ρόλος του: να αποτελεί την κύρια και μοναδική πρόσβαση του οικισμού προς το εθνικό δίκτυο.

3. Γεωμετρική αποτύπωση

Το ΦΕΚ δεν αρκείται σε έναν γενικό διοικητικό χαρακτηρισμό, αλλά συνοδεύεται από συνημμένο διάγραμμα Γ.Υ.Σ. κλίμακας 1:5000, το οποίο αποτυπώνει με σαφήνεια την ακριβή χάραξη της οδού. Η διαδρομή αποδίδεται με ενιαία κόκκινη γραμμή και προσδιορίζεται με συγκεκριμένα άκρα, χωρίς να αφήνεται περιθώριο αοριστίας.

Από τη συνδυαστική ανάγνωση του διαγράμματος του ΦΕΚ και της σύγχρονης γεωχωρικής αποτύπωσης, το συνολικό μήκος της χάραξης ανέρχεται περίπου σε 5,58 χιλιόμετρα. Το μεγαλύτερο μέρος του άξονα αναπτύσσεται δυτικά της ΠΑΘΕ σε σχετικά επίπεδη ή ήπιας κλίσης επιφάνεια, ενώ ουσιαστικό ζήτημα αναγλύφου εμφανίζεται κυρίως στο τελευταίο τμήμα, περίπου 800 μέτρων, κατά την ανηφορική προσέγγιση προς την Ιπποκράτειο Πολιτεία.

Αυτό έχει σημασία, γιατί δείχνει ότι δεν πρόκειται για ακαθόριστη ή προβληματική εξ υπαρχής χάραξη. Αντιθέτως, πρόκειται για γνωστό, συγκεκριμένο και χαρτογραφημένο άξονα, του οποίου η βασική δυσχέρεια εντοπίζεται σε περιορισμένο τελικό τμήμα και όχι στο σύνολο της διαδρομής.

4. Υφιστάμενη κατάσταση

Οι οδοί Ρέρας και Διός αποτελούν παλαιούς αγροτικούς δρόμους, οι οποίοι προϋπήρχαν του πολεοδομικού σχεδιασμού και διαμορφώθηκαν αρχικά για την εξυπηρέτηση αγροτικών ιδιοκτησιών. Σήμερα, σύμφωνα με τον χαρακτηρισμό του ΦΕΚ, λειτουργούν ως ο άξονας πρόσβασης που συνδέει την Ιπποκράτειο Πολιτεία με τον παράδρομο της ΠΑΘΕ.

Ρέρας

Διός

Ωστόσο, τα γεωμετρικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά τους παραμένουν περιορισμένα:

• οδοί μικρού πλάτους
• χωρίς ενιαία διατομή
• τοπικές στενώσεις
• απουσία διαχωρισμού κυκλοφορίας
• περιορισμένη ορατότητα
• τμήματα όπου η διέλευση δύο οχημάτων είναι δυσχερής έως αδύνατη
• η οδός Διός, στο τελικό τμήμα προς την είσοδο, εμφανίζει αυξημένες κλίσεις και γεωμετρικές δυσχέρειες

Συνολικά, οι δύο αυτές οδοί εξυπηρετούν στην πράξη τη θεσμοθετημένη σύνδεση, χωρίς όμως να έχουν τα χαρακτηριστικά κύριας οδικής αρτηρίας.

5. Θεσμική φύση της πράξης

Το ΦΕΚ 585/2010 αποτελεί πράξη διοικητικού χαρακτηρισμού υφιστάμενης οδού και όχι πράξη ένταξης ή υλοποίησης τεχνικού έργου:

• Δεν προβλέπει έργο κατασκευής - η απόφαση δεν αφορά νέα χάραξη, αλλά αναγνωρίζει υφιστάμενη διαδρομή.
• Δεν δεσμεύει χρηματοδότηση - δεν εντάσσει το έργο σε πρόγραμμα, προϋπολογισμό ή χρηματοδοτικό εργαλείο.
• Δεν θέτει τεχνικές προδιαγραφές - δεν καθορίζει πλάτη, διατομές, ακτίνες, κλίσεις ή προδιαγραφές ασφάλειας.

Στην πράξη, η απόφαση καθορίζει νομικά τον ρόλο της οδού ως κύριας και μοναδικής πρόσβασης, δεσμεύει τη Διοίκηση ως προς τη λειτουργική σημασία της διαδρομής και τεκμηριώνει την ύπαρξη επίσημου άξονα σύνδεσης με το εθνικό δίκτυο, χωρίς όμως να παράγει αυτοδικαίως έργο εκτέλεσης.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται και το θεσμικό κενό, η Πολιτεία χαρακτήρισε τον δρόμο, αλλά δεν ολοκλήρωσε τη μετάβαση από τον διοικητικό προσδιορισμό στην πραγματική υποδομή.

6. Κρίσιμη αντίφαση

Εδώ εντοπίζεται η κρίσιμη αντίφαση: υπάρχει θεσμοθετημένη «κύρια και μοναδική πρόσβαση» με το ΦΕΚ 585/2010, αλλά η υποδομή παραμένει ουσιαστικά αγροτικής μορφής.

Έχουν παρέλθει πλέον δεκαπέντε και πλέον έτη από τη θεσμική αναγνώριση της οδού, χωρίς να έχει υπάρξει αντίστοιχη αναβάθμιση. Ο δρόμος συνεχίζει να λειτουργεί με χαρακτηριστικά τοπικής ή αγροτικής οδού, δεν έχει αποκτήσει ενιαία διατομή και προδιαγραφές κύριας πρόσβασης, παραμένουν γεωμετρικοί περιορισμοί, ενώ το κρίσιμο ανηφορικό τμήμα προς την Ιπποκράτειο Πολιτεία εξακολουθεί να αποτελεί σημείο δυσχέρειας.

Συνοπτικά, ο δρόμος είναι θεσμικά «κύριος», αλλά τεχνικά παραμένει «αγροτικός». Η θεσμοθέτηση προηγήθηκε, αλλά η υλοποίηση δεν ακολούθησε.

Αυτό δεν είναι μια ουδέτερη καθυστέρηση. Είναι μια μόνιμη απόκλιση μεταξύ θεσμικού ρόλου και πραγματικής υποδομής.

7. Το οικονομικό μέγεθος του έργου – γιατί δεν δικαιολογείται περαιτέρω καθυστέρηση

Με άξονα 6 χλμ. και τελικό πλάτος 10 μ., η βασική επιφάνεια έργου είναι:

6.000 μ × 10 μ = 60.000 τ.μ.

Απαλλοτριώσεις

• Ελάχιστη ανάγκη διαπλάτυνσης: περίπου 29 στρέμματα
• Με ευθυγραμμίσεις και βελτιώσεις: 35 - 40 στρέμματα
• Με αποζημίωση περίπου 15.000 €/στρέμμα (αντικειμενική αξία εκτός σχεδίου): 525.000 – 600.000 €

Κατασκευή (πλήρης αναβάθμιση)

Κόστος ανά τ.μ.	Συνολικό κόστος
70 €/τ.μ.	4,20 εκατ. €
90 €/τ.μ.	5,40 εκατ. €
110 €/τ.μ.	6,60 εκατ. €

Καθαρό κόστος κατασκευής: 4,2 - 6,6 εκατ. €

Με απρόβλεπτα, ΟΚΩ και ανατιμήσεις: 5 - 7 εκατ. €

Συνολικό project (με απαλλοτριώσεις)

5,5 - 7,6 εκατ. €

Για να τεθεί σε συγκριτικό πλαίσιο: το ποσό αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 200–250 μέτρα αυτοκινητόδρομου. Είναι ένα έργο με εξαιρετικά υψηλή σχέση οφέλους-κόστους, δεδομένου ότι εξυπηρετεί έναν οργανωμένο οικισμό με σημαντικό πληθυσμό, αναπτυξιακή προοπτική και κρίσιμες ανάγκες ασφάλειας.

Το επιχείρημα ότι πρόκειται για έργο υπερβολικού κόστους δεν στέκει σοβαρά.

8. Η στρατηγική σημασία της πρόσβασης

Η πρόσβαση της Ιπποκρατείου Πολιτείας προς την ΠΑΘΕ δεν είναι απλώς ένας δρόμος είναι ο στρατηγικός σύνδεσμος του οικισμού με το εθνικό δίκτυο.

8.1 Λειτουργική διάσταση

Εξυπηρετεί:

• την καθημερινή μετακίνηση κατοίκων προς εργασία και σχολεία
• τη σύνδεση με την Αθήνα και τη βόρεια κατεύθυνση
• τη βασική τροφοδοσία και τις υπηρεσίες
• την πρόσβαση του ΕΚΑΒ, της πυροσβεστικής και της αστυνομίας

8.2 Διάσταση πολιτικής προστασίας

Για έναν δασικό οικισμό με ιστορικό πυρκαγιών, ο ίδιος άξονας λειτουργεί και ως κύρια οδός εκκένωσης και κύρια οδός επέμβασης - δηλαδή ως κρίσιμη υποδομή πολιτικής προστασίας. Σε περίπτωση πυρκαγιάς, η ανεπάρκεια του δρόμου μπορεί να αποβεί μοιραία, καθώς περιορίζει την ταχύτητα προσέγγισης των πυροσβεστικών δυνάμεων και δυσχεραίνει την απομάκρυνση των κατοίκων.

8.3 Χωρική εξάρτηση

Η Ιπποκράτειος Πολιτεία δεν διαθέτει πολλαπλές ισοδύναμες εξόδους. Εξαρτάται λειτουργικά από συγκεκριμένο άξονα. Άρα η ποιότητα της πρόσβασης καθορίζει ευθέως τη βιωσιμότητα του οικισμού.

Δεν μιλάμε, λοιπόν, για έργο πολυτέλειας. Μιλάμε για υποδομή λειτουργίας, ασφάλειας και επιβίωσης του οικισμού.

9. Η γεωγραφική πραγματικότητα: πόσο κοντά βρίσκεται η Ιπποκράτειος Πολιτεία

Ο Μετωπικός Σταθμός Διοδίων Αφιδνών βρίσκεται περίπου στο 27ο χιλιόμετρο της Νέας Εθνικής Οδού Αθηνών - Λαμίας. Με έναν πλήρως αναβαθμισμένο άξονα πρόσβασης περίπου 6 χιλιομέτρων από την Ιπποκράτειο Πολιτεία έως τον παράδρομο, ο οικισμός θα εντάσσεται λειτουργικά σε απόσταση:

Προορισμός	Απόσταση
Σύνταγμα	33 χλμ.
Κηφισιά	17 χλμ.
Μαρούσι	20 χλμ.

Για να γίνει αντιληπτό, η Κηφισιά απέχει περίπου 17 χλμ. από το Σύνταγμα, το Μαρούσι περίπου 13 χλμ., ενώ προάστια όπως ο Γέρακας ή η Παλλήνη βρίσκονται σε ανάλογες ή και μεγαλύτερες αποστάσεις.

Η Ιπποκράτειος Πολιτεία δεν είναι ένας «μακρινός» οικισμός της βόρειας Αττικής. Είναι μια περιοχή που, εφόσον αποκτήσει κανονική και ασφαλή πρόσβαση, μπορεί να λειτουργήσει ως πραγματικό βόρειο προάστιο της μητροπολιτικής Αθήνας.

Αυτό σημαίνει ότι η μη αναβάθμιση του άξονα πρόσβασης δεν συνιστά απλώς παράλειψη έργου. Συνιστά διαρκή υποβάθμιση της αναπτυξιακής θέσης του οικισμού και διατήρηση μιας τεχνητής απομόνωσης που δεν ανταποκρίνεται ούτε στη γεωγραφική ούτε στη μητροπολιτική του πραγματικότητα.

Η απόσταση δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι η πρόσβαση δεν έχει ακόμη αναβαθμιστεί στον ρόλο που η ίδια η Πολιτεία της έχει αποδώσει.

10. Η αναπτυξιακή διάσταση, ο στόχος για το 2035

Η εξέλιξη της Ιπποκρατείου Πολιτείας προς έναν οργανωμένο οικισμό έως και 10.000 κατοίκων, με ανατίμηση γης και κατοικιών, ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, ανάπτυξη υπηρεσιών και δημιουργία πλήρων δομών, είναι σαφής στόχος και συγκεκριμένη κατεύθυνση ανάπτυξης.

Όμως ένας τέτοιος στόχος δεν υλοποιείται πάνω σε ανεπαρκή πρόσβαση. Χωρίς λειτουργικό άξονα ΙΠ - ΠΑΘΕ:

• δεν μπορεί να υποστηριχθεί σοβαρά πληθυσμιακή αύξηση
• δεν μπορεί να στηριχθεί ανατίμηση ακινήτων
• δεν μπορεί να αναπτυχθεί αξιόπιστα δίκτυο υπηρεσιών
• δεν μπορεί να εξασφαλιστεί επίπεδο ασφάλειας αντάξιο οργανωμένου οικισμού

Χωρίς πραγματικό δρόμο ΙΠ - ΠΑΘΕ, ο στόχος της Ιπποκρατείου Πολιτείας για το 2035 παραμένει υπονομευμένος στο πιο βασικό του θεμέλιο.

Άρα η πρόσβαση δεν είναι συμπληρωματικό στοιχείο του project. Είναι ο παράγοντας που θα κρίνει αν ο δηλωμένος αναπτυξιακός στόχος είναι υλοποιήσιμος ή παραμένει θεωρητικός.

11. Το απαιτούμενο χρονοδιάγραμμα - από τη θεσμοθέτηση στην υλοποίηση

Η μετάβαση από τον χαρακτηρισμό στο έργο προϋποθέτει τρεις συγκεκριμένες ενέργειες με σαφές χρονοδιάγραμμα:

• Ανάθεση μελέτης οδοποιίας έως το τέλος του 2026 - με αντικείμενο την πλήρη αναβάθμιση του άξονα σύμφωνα με τη θεσμοθετημένη χάραξη (ΦΕΚ 585/2010) και με προδιαγραφές κύριας πρόσβασης (πλάτος 10 μ., διατομή, σήμανση, ασφάλεια, απορροή).

• Ένταξη του έργου στο Τεχνικό Πρόγραμμα της Περιφέρειας Αττικής και εξασφάλιση χρηματοδότησης εντός του 2027 - με χρήση εθνικών ή/και ευρωπαϊκών πόρων, δεδομένου ότι το εκτιμώμενο κόστος (5,5 - 7,6 εκατ. €) είναι πλήρως διαχειρίσιμο σε περιφερειακό ή συγχρηματοδοτούμενο σκέλος.

• Δημοπράτηση και έναρξη κατασκευής το αργότερο εντός του 2028 - ώστε το έργο να έχει ολοκληρωθεί πριν από τη συμπλήρωση είκοσι ετών από τη θεσμική αναγνώριση του άξονα.

Η Διοίκηση ( Υπουργείο Υποδομών, Περιφέρεια Αττικής, οικεία Δήμος και Κοινότητα) οφείλει να παρουσιάσει εντός του επόμενου εξαμήνου συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ωρίμανσης και υλοποίησης. Η απουσία τέτοιου χρονοδιαγράμματος θα επιβεβαιώνει ότι η θεσμοθετημένη «κύρια και μοναδική πρόσβαση» παραμένει κενό γράμμα.

12. Συμπέρασμα

Η Ιπποκράτειος Πολιτεία διαθέτει:

• πολεοδομική βάση
• θεσμοθετημένο άξονα πρόσβασης
• σαφή στόχο ανάπτυξης

Το κράτος έχει ήδη ορίσει ποιος είναι ο δρόμος. Η χάραξη είναι γνωστή, ο ρόλος του άξονα είναι θεσμικά κατοχυρωμένος και το μέγεθος του απαιτούμενου έργου είναι οικονομικά απολύτως διαχειρίσιμο.

Αυτό που λείπει δεν είναι ούτε η θεσμική βάση, ούτε η γεωμετρική αποτύπωση, ούτε η αναπτυξιακή σκοπιμότητα. Αυτό που λείπει είναι η μετάβαση από τον διοικητικό χαρακτηρισμό στην πραγματική υποδομή.

Το ζήτημα δεν είναι πλέον αν γνωρίζουμε τι πρέπει να γίνει. Το ζήτημα είναι γιατί, επί δεκαπέντε και πλέον έτη, δεν έχει γίνει.

Η ένταξη του έργου στο επόμενο τεχνικό πρόγραμμα δεν αποτελεί επιλογή αλλά αναγκαιότητα.

Με πραγματική πρόσβαση στην ΠΑΘΕ, η Ιπποκράτειος Πολιτεία παύει να εμφανίζεται ως απομακρυσμένος οικισμός της βόρειας Αττικής και αποκτά τις πραγματικές προϋποθέσεις να λειτουργήσει ως οργανωμένο, ασφαλές και ελκυστικό βόρειο προάστιο της Αθήνας.

Κεντρική πρόταση

Η θεσμοθετημένη «κύρια και μοναδική πρόσβαση» της Ιπποκρατείου Πολιτείας πρέπει να αναβαθμιστεί άμεσα σε οδό προδιαγραφών κύριας σύνδεσης με το εθνικό δίκτυο.

Δεν είναι αποδεκτό μια οδός που το ίδιο το κράτος έχει χαρακτηρίσει ως κύρια και μοναδική πρόσβαση να παραμένει επί δεκαπέντε και πλέον έτη σε αγροτική μορφή.

Η υποδομή που κρίνει το μέλλον

Η Διοίκηση οφείλει πλέον να περάσει από τον χαρακτηρισμό στην υλοποίηση και να προχωρήσει άμεσα στη μελέτη, χρηματοδότηση και κατασκευή του θεσμοθετημένου άξονα ΙΠ - ΠΑΘΕ, ώστε η κύρια και μοναδική πρόσβαση της Ιπποκρατείου Πολιτείας να αποκτήσει επιτέλους υποδομή αντάξια του θεσμικού της ρόλου, της ασφάλειας των κατοίκων και του δηλωμένου αναπτυξιακού της στόχου.

Η Ιπποκράτειος Πολιτεία δεν είναι μακριά.  Μακριά την κρατά ο δρόμος.

🟢 ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ

“ΔΙΕΘΝΗΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ” ΣΥΝ.ΠΕ.

Γ.Ε.ΜΗ.: 168286001000  Α.Φ.Μ.: 096084905

Έδρα: Λ. Αλεξάνδρας 44, Αθήνα 11473

Έτος ίδρυσης: 1968  Κατάσταση: Ενεργή

🌐 www.sdip.gr| 📧 info@sdip.gr| 📞 210 8232348